{"id":4135,"date":"2015-03-05T19:54:42","date_gmt":"2015-03-05T18:54:42","guid":{"rendered":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/?page_id=4135"},"modified":"2021-09-13T13:50:41","modified_gmt":"2021-09-13T11:50:41","slug":"historia-rodziny-wodiczkow-nowa","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/?page_id=4135","title":{"rendered":"Rodzina Wodiczk\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Wodiczkowie \u2013 przybysze z Czech<\/span><\/b>
\nWodiczkowie przybyli na tereny polskie z Czech w drugiej po\u0142owie XIX wieku, trudno jest wskaza\u0107 jednak dok\u0142adn\u0105 dat\u0119. By\u0142y to czasy, gdy Polski nie by\u0142o na mapie Europy, nie istnia\u0142y r\u00f3wnie\u017c Czechy jako odr\u0119bne pa\u0144stwo. Co sk\u0142oni\u0142o Wac\u0142awa Wodiczk\u0119 i jego pierwsz\u0105 \u017con\u0119, prawdopodobnie Czeszk\u0119, Ann\u0119 z Felkl\u00f3w do przesiedlenia si\u0119 z bogatego Cesarstwa Austro-W\u0119gierskiego do du\u017co mniej rozwini\u0119tego gospodarczo Kr\u00f3lestwa Polskiego, prawdopodobnie si\u0119 nie dowiemy. Domy\u015bla\u0107 si\u0119 tylko mo\u017cemy, \u017ce Wac\u0142aw Wodiczko jako kapelmistrz w\u0119drowa\u0142 z orkiestr\u0105 wojskow\u0105 po Europie i, jak twierdzi Jerzy Waldorff w swoich \u201eDiab\u0142ach i anio\u0142ach\u201d, dyrygowa\u0142 orkiestrami na W\u0119grzech i\u00a0w\u00a0Rosji.
\n\"Rodzina<\/a>Wac\u0142aw Wodiczko, syn J\u00f3zefa, zapisywany w dawnych dokumentach Kr\u00f3lestwa Polskiego czasem jako Waclav Wodi\u010dka, urodzi\u0142 si\u0119 w roku 1857 lub 1858 we wsi Tiech\u0142owicze w parafii Lipsza\u0144skiej, a\u00a0przynajmniej tak\u0105 miejscowo\u015b\u0107 zapisano w jego akcie \u015blubu z drug\u0105 \u017con\u0105, Polk\u0105, Ann\u0105 Stopczy\u0144sk\u0105. \u015alub odby\u0142 si\u0119 w Zamo\u015bciu w 1885 roku. Starszy podoficer orkiestry wojskowej Tulskiego Pu\u0142ku, niem\u0142ody ju\u017c jak na te czasy, bo 27-letni wdowiec, na swoj\u0105 drug\u0105 \u017con\u0119 wybra\u0142 m\u0142od\u0105, 18-letni\u0105 dziewczyn\u0119, kt\u00f3ra, jak podaje dokument, mieszka\u0142a w rodzicami w Osadzie Nowa-Osada.<\/p>\n

\"Zdjecie<\/a>O Wac\u0142awie mamy tylko jedno wspomnienie: El\u017cbieta Messaoudi, jego praprawnuczka, opowiada: \u201eMojego prapradziadka Wac\u0142awa znam tylko z opowiada\u0144, szczeg\u00f3lnie mojej Mamy, bo kiedy by\u0142a dzieckiem, cz\u0119sto rodzice pozostawiali j\u0105 pod opiek\u0105 Wac\u0142awa, kt\u00f3ry to, jak wspomina\u0142a Mama, kl\u0105\u0142 po czesku jak szewc…! Wtedy nie mieszkali w Wo\u0142ominie, tylko w Choszcz\u00f3wce […][e-mail El\u017cbiety Messaoudi do Danuty Michalik, 10 lutego 2009 r. ]<\/em>
\nWiemy, \u017ce pierwszy syn Wac\u0142awa i jedyne dziecko z jego pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, Franciszek, urodzi\u0142 si\u0119 w Polsce, w Zamo\u015bciu w 1882 roku. Jego m\u0142oda matka umar\u0142a, prawdopodobnie przy porodzie lub nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej, gdy\u017c Franciszek ju\u017c jako trzyletni ch\u0142opiec by\u0142 \u015bwiadkiem drugiego \u015blubu ojca. Rodzina Wodiczk\u00f3w wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142a si\u0119 powi\u0119ksza\u0107 o kolejne dzieci, naszym bohaterem jednak, zwi\u0105zanym w p\u00f3\u017aniejszych latach z\u00a0Wo\u0142ominem, jest pierworodny syn Wac\u0142awa. To w\u0142a\u015bnie wspomnienia o nim, jego p\u00f3\u017aniejszych dzieciach i wnukach s\u0105 tre\u015bci\u0105 obecnie istniej\u0105cej w Wo\u0142ominie Izby Muzealnej po\u015bwi\u0119conej pami\u0119ci Rodziny Wodiczk\u00f3w.
\nWodiczkowie to rodzina z tradycjami \u2013 spolonizowana ju\u017c w drugim pokoleniu, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie \u0142\u0105czyli wszechstronne wykszta\u0142cenie i\u00a0zaanga\u017cowanie spo\u0142eczne z talentem artystycznym. W rodzinie Wodiczk\u00f3w kapelmistrzowie orkiestr wojskowych pracowali na kolei, byli dodatkowo nauczycielami, w mi\u0119dzyczasie pisali podr\u0119czniki i artyku\u0142y do czasopism bran\u017cowych, jednocze\u015bnie pracowali spo\u0142ecznie na rzecz lokalnych spo\u0142eczno\u015bci, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do rozwoju miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych si\u0119 osiedlali. Wodiczkowie to rodzina niemal renesansowa, kt\u00f3ra dziejami czterech swoich pokole\u0144, udokumentowanych w wo\u0142omi\u0144skiej Izbie Pami\u0119ci, spaja Polsk\u0119 rozbiorow\u0105, Polsk\u0119 niepodleg\u0142\u0105 czas\u00f3w mi\u0119dzywojnia, Polsk\u0119 walk z bolszewikami, Polsk\u0119 okupacji niemieckiej lat II wojny \u015bwiatowej, Polsk\u0119 powojenn\u0105 w nowym komunistycznym porz\u0105dku, wreszcie Polsk\u0119 po przemianach 1989 roku.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Franciszek Wodiczko \u2013 spo\u0142ecznik, pedagog i muzyk<\/span><\/b>
\n\u201eSzczeg\u00f3lne miejsce w moim sercu i pami\u0119ci zajmuje Dziadziu\u015b Franciszek. Wysoki, szczup\u0142y d\u017centelmen z laseczk\u0105, lekko u\u015bmiechni\u0119ty, proponuje mi spacer po Wo\u0142ominie \u201d \u2013 wspomina Franciszka Wodiczk\u0119 jego wnuczka, dzi\u015b starsza ju\u017c pani, Maria Wodiczko-Sza\u0144kowska.[Wspomnienia Marii Wodiczko-Sza\u0144kowskiej wpisane do albumu pami\u0105tkowego Izby Pami\u0119ci po\u015bwi\u0119conej Rodzinie Wodiczk\u00f3w, Warszawa 20\u00a0listopada 2011.]<\/em>
\n\"Franciszek<\/a>Franciszek, syn Wac\u0142awa Wodiczki i Anny z Felkl\u00f3w, urodzi\u0142 si\u0119 jeszcze za car\u00f3w. W Zamo\u015bciu, gdzie przyszed\u0142 na \u015bwiat, miejscowo\u015bci nale\u017c\u0105cej \u00f3wcze\u015bnie do Kr\u00f3lestwa Polskiego, sporz\u0105dzono dla niego akt chrztu w j\u0119zyku rosyjskim, stwierdzaj\u0105cy, \u017ce ch\u0142opiec przyszed\u0142 na \u015bwiat 6 wrze\u015bnia 1882 roku (wed\u0142ug starego stylu \u2013 18\u00a0wrze\u015bnia). [W p\u00f3\u017aniejszych dokumentach, odpisach i legitymacjach pojawiaj\u0105 si\u0119 dwie r\u00f3\u017cne daty urodzenia Franciszka Wodiczki: 16 i 18 wrze\u015bnia, co wydaje si\u0119 powtarzan\u0105 w dokumentach pomy\u0142k\u0105. W za\u015bwiadczeniu z\u00a0lipca 1923 roku wydanym przez Magistrat Miasta Suwa\u0142ki czytamy \u201eZa\u015bwiadcza si\u0119, na podstawie dokument\u00f3w dotycz\u0105cych Ksi\u0105g Ludno\u015bci Sta\u0142ej miasta Suwa\u0142ki str. 16419, \u017ce p. Franciszek Wodiczko, syn Wac\u0142awa i Anny z\u00a0Felkl\u00f3w, ma\u0142\u017conk\u00f3w Wodiczko, urodzony w Zamo\u015bciu 6\/18 wrze\u015bnia 1882 r., jest sta\u0142ym mieszka\u0144cem miasta Suwa\u0142ki. Niniejsze za\u015bwiadczenie wydaje si\u0119 p. Franciszkowi Wodiczko, na skutek podania z dnia 6 Lipca r.b. w celu uzyskania paszportu. Prezydent Miasta Suwa\u0142ki\u201d. Jest to drugi po oryginale aktu chrztu dokument stwierdzaj\u0105cy, \u017ce prawdziw\u0105 dat\u0105 urodzenia Franciszka Wodiczki by\u0142 6 wrze\u015bnia]<\/em>. W dokumencie czytamy, \u017ce jego matka mia\u0142a w\u00f3wczas 22 lata, a ojciec 25, i\u00a0w\u00a0tych latach by\u0142 mieszka\u0144cem Zamo\u015bcia.<\/p>\n

\"Anna_Wodiczko\"<\/a>Jako \u017ce Wac\u0142aw Wodiczko by\u0142 kapelmistrzem orkiestr wojskowych, nie dziwi, \u017ce syn odziedziczy\u0142 talent i\u00a0zami\u0142owanie do muzyki. W latach mniej wi\u0119cej 1890\u22121900 ucz\u0119szcza\u0142 do Gimnazjum w Suwa\u0142kach. Jerzy Waldorff utrzymywa\u0142, \u017ce Franciszek uko\u0144czy\u0142 klas\u0119 skrzypiec w warszawskim Instytucie Muzycznym [patrz. Jerzy Waldorff, \u201eDiab\u0142y i anio\u0142y\u201d, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Warszawa 1988, s. 241]<\/em>. Pierwsze do\u015bwiadczenie zawodowe Franciszka Wodiczki to dwuletnie zatrudnienie w Zarz\u0105dzie Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Suwa\u0142kach. Nast\u0119pnie od po\u0142owy 1902 roku Franciszek pracowa\u0142 w Kancelarii Warszawskiego Winnego Sk\u0142adu nr 1, a od roku 1907 w\u00a0Kancelarii Gubernialnego Zarz\u0105du Akcyzy. 26 pa\u017adziernika 1902 roku po\u015blubi\u0142 w Warszawie dwudziestoletni\u0105 Ann\u0119 Goc\u0142awsk\u0105, c\u00f3rk\u0119 Franciszka Goc\u0142awskiego i Marianny z domu Wa\u0142achowskiej, a po roku, w sierpniu, na \u015bwiat przysz\u0142o pierwsze ich dziecko \u2013 syn Eugeniusz Walerian.<\/p>\n

\"Franciszek<\/a>Wydaje si\u0119, \u017ce by\u0142y to szcz\u0119\u015bliwe lata w rodzinie m\u0142odych Wodiczk\u00f3w \u2013 czasy przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, jak si\u0119 zdaje, sprzyja\u0142y \u017cyciu rodzinnemu, a na \u015bwiecie pojawia\u0142y si\u0119 kolejne dzieci: w\u00a01906 urodzi\u0142a si\u0119 c\u00f3rka Franciszka i Anny \u2013 Jadwiga, w 1908 roku w Warszawie na \u015bwiat przysz\u0142a druga c\u00f3rka \u2013 Halina, a w 1911 roku w lipcu na \u015bwiat przyszed\u0142 drugi syn Franciszka i Anny \u2013 Bohdan, kt\u00f3ry wiele lat p\u00f3\u017aniej zas\u0142yn\u0105\u0142 w Polsce i na \u015bwiecie jako wybitny dyrygent najwi\u0119kszych polskich i islandzkich orkiestr.<\/p>\n

\"Dowod<\/a>\"Dowod<\/a>Na kilka lat przed wybuchem wojny Franciszek rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w\u00a0Kolejach Pa\u0144stwowych. W niepodpisanym nazwiskiem, ale bez w\u0105tpienia jego \u017cyciorysie, opatrzonym dat\u0105 6 marca 1946 roku, Franciszek Wodiczko pisa\u0142: \u201eNauki pobiera\u0142em w Suwa\u0142kach, gdzie uko\u0144czy\u0142em 6 klas Gimnazjum Pa\u0144stwowego, poczem od 1899 r. do 1901 pracowa\u0142em w Zarz\u0105dzie Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Suwa\u0142kach. Od 1901 r. do 1908 r. pracowa\u0142em z zarz\u0105dzie akcyzy w Warszawie jako referent, a od 1908 r. do 1939 r. na P.K.P. w charakterze kierownika Biura Personalnego Warsztat\u00f3w G\u0142\u00f3wn. Warszawa\u2013Praga, gdzie pracowa\u0142o oko\u0142o 4000 pracownik\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Okres I wojny \u015bwiatowej<\/span><\/b>
\nLata I wojny \u015bwiatowej przynios\u0142y ze sob\u0105 niepok\u00f3j i tu\u0142aczk\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 rodziny Wodiczk\u00f3w zes\u0142ano na Wsch\u00f3d w okolice \u00f3wczesnego Jekaterynos\u0142awia. Wyjechali przynajmniej Franciszek, jego przyrodni brat Stefan i by\u0107 mo\u017ce ich ojciec Wac\u0142aw. Pami\u0105tk\u0105 tego wydarzenia jest fotografia przedstawiaj\u0105ca w medalionach zes\u0142a\u0144c\u00f3w polskich, znajduj\u0105ca si\u0119 w zbiorach Izby Muzealnej Pami\u0119ci rodziny Wodiczk\u00f3w w\u00a0Wo\u0142ominie, podpisana s\u0142owami: \u201ePami\u0105tka tu\u0142aczki kolejarzy w Ekaterynos\u0142awiu 1915\u22121918\u201d. W rosyjskoj\u0119zycznym za\u015bwiadczeniu wydanym przez Dniepropietrowskie Warsztaty w 1918 roku czytamy: \u201eKulturalno-O\u015bwiatowa Sekcja Profesjonalnego Zwi\u0105zku Majstr\u00f3w i Robotnik\u00f3w w\u00a0Dnieprowskich Warsztatach za\u015bwiadcza, \u017ce Franciszek Wodiczko syn Wac\u0142awa od po\u0142owy 1915 do po\u0142owy 1918 roku jako kapelmistrz pilnie i\u00a0ze znajomo\u015bci\u0105 muzyki wype\u0142nia\u0142 swoje obowi\u0105zki, wspaniale zorganizowa\u0142 orkiestr\u0119 d\u0119t\u0105, jak i smyczkow\u0105, ciesz\u0105c si\u0119 sympati\u0105 ca\u0142ej publiczno\u015bci ucz\u0119szczaj\u0105cej na spektakle i bale. Kapelmistrz Wodiczko jest wspania\u0142ym towarzyszem, z nikim nie stwarzaj\u0105cym konflikt\u00f3w, cz\u0142owiekiem w\u00a0wysokim stopniu zdyscyplinowanym i taktownym. Wodiczko to nietuzinkowy dyrygent operetkowy i kierownik ch\u00f3ru\u201d[Dokument spisany w\u00a0j\u0119zyku rosyjskim z piecz\u0105tk\u0105 Dnieprowskich Warsztat\u00f3w i dat\u0105 10 pa\u017adziernika 1918 r. T\u0142umaczenie z rosyjskiego Olga Zhemela].<\/em>
\nTu ju\u017c widzimy najciekawsz\u0105 cech\u0119 rodziny Wodiczk\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 bez w\u0105tpienia jest zaanga\u017cowanie i sumienno\u015b\u0107, z jakimi pracowali na rzecz lokalnych spo\u0142eczno\u015bci, bez wzgl\u0119du na to, gdzie przysz\u0142o im \u017cy\u0107. Cecha ta, zapewne ju\u017c widoczna u Wac\u0142awa, pozwoli\u0142a mu odnale\u017a\u0107 si\u0119 na polskiej ziemi, a tak\u017ce wychowa\u0107 swoje dzieci na polskich obywateli i patriot\u00f3w. Dzi\u0119ki tej cesze Franciszek, gdziekolwiek los go powi\u00f3d\u0142, zawsze zdobywa\u0142 sobie szacunek s\u0105siad\u00f3w. W ka\u017cdym miejscu z zaanga\u017cowaniem po\u015bwi\u0119ca\u0142 swoje si\u0142y, prac\u0119 i czas na dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, pedagogiczn\u0105 i muzyczn\u0105, realizuj\u0105c w praktyce has\u0142o patriotyzmu lokalnego w znaczeniu jak najbardziej nowoczesnym.<\/p>\n

Okres mi\u0119dzywojenny<\/span><\/b>
\n\"Image0014\"<\/a>Koniec I wojny \u015bwiatowej to odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, ale te\u017c i nowa wojna \u2013 z Rosj\u0105 radzieck\u0105, w kt\u00f3rej udzia\u0142 bra\u0142 najstarszy syn Franciszka, Eugeniusz. Cz\u0119\u015b\u0107 dokument\u00f3w rodzinnych wywiezionych w\u00a01918 roku do Rosji, nigdy nie wr\u00f3ci\u0142a. Sytuacja w kraju jednak si\u0119 powoli normowa\u0142a. W\u00a01918 roku Franciszek Wodiczko wst\u0105pi\u0142 do Zwi\u0105zku Zawodowego Pracownik\u00f3w Kolejowych RP, ko\u0142o miejscowe Warszawa-Praga. 27 pa\u017adziernika 1920 roku w Warszawie na \u015bwiat przysz\u0142o najm\u0142odsze dziecko Franciszka i Anny \u2013 Jerzy.<\/p>\n

\"Legitymacja<\/a>Lata dwudzieste to budowa nowej Polski, jej struktur, przemys\u0142u i rozw\u00f3j polskiej kultury. Warszawa rozkwita\u0142a, a Polak\u00f3w przepe\u0142nia\u0142 entuzjazm wynikaj\u0105cy z samodzielnego budowania niepodleg\u0142ego kraju po 120 latach obcych rz\u0105d\u00f3w.
\n\"Decyzja<\/a>W 1925 roku w \u015bwi\u0119to 3 Maja Franciszek Wodiczko zosta\u0142 zaproszony na uroczysto\u015bci \u201edo Belwederu, na rewj\u0119, do teatr\u00f3w\u201d i tego samego dnia otrzyma\u0142 Medal 3 Maja z\u00a0legitymacj\u0105 przypiecz\u0119towan\u0105 przez Komisariat Rz\u0105du na miasto sto\u0142eczne Warszawa. Dwa dni p\u00f3\u017aniej za\u015b otrzyma\u0142 drugi wyj\u0105tkowy prezent \u2013 5 maja urodzi\u0142a si\u0119 jego pierwsza wnuczka, Irena, c\u00f3rka Eugeniusza.<\/p>\n

Jerzy Waldorff podkre\u015bla muzyczn\u0105 tradycj\u0119 zawsze obecn\u0105 w rodzinie Wodiczk\u00f3w: \u201eBohdan pami\u0119ta\u0142 zawsze i zachowywa\u0142 we wdzi\u0119cznych wspomnieniach sta\u0142e muzykowanie w domu, w rodzinnym kwartecie: na pierwszych skrzypcach gra\u0142 ojciec Franciszek, na drugich Bohdan, na alt\u00f3wce jeden z kuzyn\u00f3w ojca, na wiolonczeli stryjek. Bywa\u0142o za\u015b, \u017ce kwartet smyczkowy rozrasta\u0142 si\u0119 do kwintetu fortepianowego, a wtedy przy klawiaturze siada\u0142 brat Bohdana\u201d [Jerzy Waldorff, \u201eDiab\u0142y i anio\u0142y\u201d, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Warszawa 1988, s. 240]<\/em>. Podobn\u0105 ciep\u0142\u0105 rodzinn\u0105 atmosfer\u0119 i wsp\u00f3lne muzykowanie wspomina Maria Wodiczko-Sza\u0144kowska: \u201ePami\u0119tam te\u017c \u017cartobliwe sceny, kiedy w dniu imienin Babci m\u00f3j Tata Eugeniusz z bratem Bohdanem i Stryjem Alojzym (bratem Dziadka Franciszka) urz\u0105dzili koncert: jeden na pianinie, drugi na skrzypcach, trzeci na wiolonczeli, wykonuj\u0105c jakie\u015b dziwne utwory typu orkiestry podw\u00f3rkowej, doprowadzaj\u0105c tym Dziadka do \u015bmiechu i\u00a0udawanego oburzenia\u201d[Wspomnienia Marii Wodiczko-Sza\u0144kowskiej wpisane do albumu pami\u0105tkowego Izby Pami\u0119ci po\u015bwi\u0119conej Rodzinie Wodiczk\u00f3w, Warszawa 20 listopada 2011]<\/em>.
\nW 1927 roku Franciszek Wodiczko zamieszka\u0142 wraz z rodzin\u0105 w osiedlu Choszcz\u00f3wka (\u00f3wcze\u015bnie gmina Jab\u0142onna, powiat warszawski), gdzie mieszka\u0142 do 1935 roku. Od tego roku rozpocz\u0105\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w stra\u017cy po\u017carnej. W tym czasie te\u017c przez sze\u015b\u0107 lat (nie znamy jednak dok\u0142adnych dat) sprawowa\u0142 honorowo stanowisko so\u0142tysa, zorganizowa\u0142 Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Osiedla, Ochotnicz\u0105 Stra\u017c Po\u017carn\u0105 i bibliotek\u0119. O zaanga\u017cowaniu Franciszka w sprawy spo\u0142eczne Choszcz\u00f3wki \u015bwiadcz\u0105 s\u0142owa w\u00f3jta gminy Jab\u0142onna J\u00f3zefa Morawskiego, kt\u00f3ry w za\u015bwiadczeniu z 6 grudnia 1938 roku, napisa\u0142:<\/p>\n


\n
\nZarz\u0105d Gminny w Jab\u0142onnie niniejszym za\u015bwiadcza, \u017ce p. Franciszek Wodiczko \u2013 urz\u0119dnik P.K.P. zamieszkiwa\u0142 w osiedlu Choszcz\u00f3wka gminy tutejszej od 1927 roku do 1935 roku, zajmuj\u0105c w tym okresie przez 6 lat honorowo stanowisko so\u0142tysa, przy czym w czasie piastowania tego stanowiska p. Wodiczko da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako wzorowy i pe\u0142en inicjatywy administrator i dobry troskliwy gospodarz powierzonego sobie terenu.
\nW okresie swego urz\u0119dowania zorganizowa\u0142 Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Osiedla, Ochotnicz\u0105 Stra\u017c Po\u017carn\u0105, Bibliotek\u0119, nie ustaj\u0105c w zabiegach doprowadzi\u0142 do planowej gospodarki budowlanej, do utrzymania osiedla w r\u0119kach chrze\u015bcija\u0144skich, organizuj\u0105c wreszcie \u017cycie towarzyskie osiedla. To te\u017c wskutek wyjazdu p. Wodiczko z osiedla Choszcz\u00f3wka Zarz\u0105d Gminny traci jednego z najlepszych mieszka\u0144c\u00f3w niezmordowanego montowniczego \u017cycia spo\u0142ecznego w\u00a0tutejszej gminie.
\n<\/span>
\n<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Pod koniec 1928 roku Franciszek Wodiczko, zatrudniony w Warsztatach G\u0142\u00f3wnych w Warszawie-Praga jako starszy asesor, otrzyma\u0142 od Dyrekcji Kolei Pa\u0144stwowych w Warszawie Medal Dziesi\u0119ciolecia Odzyskanej Niepodleg\u0142o\u015bci.
\n\"Zaswiadczenie<\/a>Lata trzydzieste to najbardziej pracowita dekada \u017cycia naszego bohatera. Praca spo\u0142eczna w\u00a0Choszcz\u00f3wce, zaanga\u017cowanie w dzia\u0142alno\u015b\u0107 stra\u017cy po\u017carnej, praca na kolei, a przy tym niezaniedbywanie pasji muzycznej. W roku szkolnym 1930\u22121931 Franciszek Wodiczko zorganizowa\u0142 orkiestr\u0119 d\u0119t\u0105 w Miejskiej Szkole Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cej M\u0119skiej w Warszawie, Gimnazjum Humanistycznym 7-klasowej Szko\u0142y Powszechnej w Warszawie przy ul. Odrow\u0105\u017ca 68. Zaj\u0119cia prowadzi\u0142 bezp\u0142atnie osiem godzin tygodniowo.<\/p>\n

\"Odznaki<\/a>Pod koniec 1931 roku pracowa\u0142 spo\u0142ecznie w\u00a0charakterze okr\u0119gowego komisarza spisowego przy przeprowadzeniu drugiego Powszechnego Spisu Ludno\u015bci Polskiej w powiecie warszawskim, za co w\u00a0nast\u0119pnym roku otrzyma\u0142 odznak\u0119 \u201eZa ofiarn\u0105 prac\u0119\u201d. Kontynuowa\u0142 nauczanie muzyki i prowadzenie orkiestry d\u0119tej jako przedmiotu pozaprogramowego w Miejskiej Szkole Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cej M\u0119skiej w\u00a0Warszawie \u201eza remuneracj\u0105 jak za 4 godziny tygodniowo\u201d, na co dosta\u0142 zgod\u0119 Kuratorium Okr\u0119gu Szkolnego Warszawskiego. Pracowa\u0142 w szkole przynajmniej do 1934 roku.<\/p>\n

\"Decyzja<\/a> Jednocze\u015bnie nieprzerwanie jako starszy asesor by\u0142 etatowym urz\u0119dnikiem PKP i zajmowa\u0142 stanowisko kierownika Kancelarii G\u0142\u00f3wnej Warsztat\u00f3w Warszawa-Praga. 24 lipca 1934 roku zosta\u0142 powo\u0142any na opiekuna spo\u0142ecznego na miejscowo\u015bci: P\u0142udy, Bia\u0142o\u0142\u0119ka Dworska, Choszcz\u00f3wka Brzeziny Nowe, Micha\u0142\u00f3w, Grabina, Szamocin, Tomaszew, Marcelin i D\u0105br\u00f3wka Grzybowska.<\/p>\n

\"Dyplom<\/a>Na cztery lata przed wybuchem wojny Wodiczkowie przeprowadzili si\u0119 do Wo\u0142omina. I tu, podobnie jak w Choszcz\u00f3wce, Franciszek Wodiczko szybko zaaklimatyzowa\u0142 si\u0119 i\u00a0rzuci\u0142 w wir pracy spo\u0142ecznej. By\u0142 czynnym dzia\u0142aczem Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w Wo\u0142ominie, prowadzi\u0142 Biuro Stra\u017cy Po\u017carnej. Do 1938 r. zorganizowa\u0142 i\u00a0wyszkoli\u0142 orkiestr\u0119 stra\u017cy po\u017carnej. W tym czasie te\u017c zosta\u0142 przeszkolony w\u00a0obronie przeciwgazowej na 10-godzinnym kursie elementarnym.<\/p>\n

\"Odznaki<\/a>Jako urodzony spo\u0142ecznik Franciszek zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w organizacj\u0119 \u015awi\u0119ta Morza oraz zbi\u00f3rk\u0119 na rzecz Funduszu Obrony Morskiej. 11 listopada 1936 roku otrzyma\u0142 podzi\u0119kowanie za w\u0142o\u017con\u0105 prac\u0119 od Ligi Morskiej i Kolonialnej Komitetu Kolejowego Obchodu \u015awi\u0119ta Morza Dyrekcji Okr\u0119gowej Kolei Pa\u0144stwowej w Warszawie. \u201eW uznaniu zas\u0142ug, jakie W. Pan po\u0142o\u017cy\u0142 przy organizacji \u015awi\u0119ta Morza, oraz przy zbi\u00f3rce na rzecz Funduszu Obrony Morskiej w r.b. mamy zaszczyt z\u0142o\u017cy\u0107 W. Panu serdeczne podzi\u0119kowanie \u2013 napisa\u0142 w imieniu Komitetu Kolejowego Obchodu \u015awi\u0119ta Morza prezes J\u00f3zef Siekierski, wicedyrektor Kolei Pa\u0144stwowych. I doda\u0142: \u2212 Jednocze\u015bnie pozwalamy sobie prosi\u0107 W. Pana o ofiarowanie i w przysz\u0142o\u015bci swojej wsp\u00f3\u0142pracy dla pog\u0142\u0119bienia w spo\u0142ecze\u0144stwie zrozumienia dla spraw z morzem zwi\u0105zanych.
\nW dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz Ligi Morskiej i Kolonialnej Franciszek Wodiczko anga\u017cowa\u0142 si\u0119 przynajmniej do 1938 roku. W 1937 roku pracowa\u0142 przy organizacji \u201eTygodnia Morza\u201d oraz przy zbi\u00f3rce na Fundusz Obrony Morskiej, za co pod koniec roku otrzyma\u0142 kolejne podzi\u0119kowanie. 16 sierpnia 1938 roku decyzj\u0105 Naczelnych W\u0142adz Ligi Morskiej i Kolonialnej Franciszkowi Wodiczce zosta\u0142a nadana wraz z dyplomem odznaka honorowa Ligi Morskiej i Kolonialnej \u2013 medal srebrny (poz\u0142acany) XV-lecia Odzyskania Morza \u2013 \u201ew dow\u00f3d uznania za prac\u0119 w dziedzinie spraw morskich, kolonialnych i\u00a0\u017ceglugi \u015br\u00f3dl\u0105dowej\u201d.
\nLiga Morska i Kolonialna powsta\u0142a w 1930 roku. G\u0142\u00f3wnym celem jej dzia\u0142alno\u015bci by\u0142a rozbudowa floty morskiej i rzecznej, a tak\u017ce pozyskanie teren\u00f3w pod osadnictwo i kolonie dla Polski. Z inicjatywy Ligi zorganizowano zbi\u00f3rk\u0119 \u015brodk\u00f3w finansowych i i zbudowano okr\u0119t podwodny \u201eOrze\u0142\u201d. Liga wydawa\u0142a czasopisma \u201eMorze\u201d oraz \u201eSprawy morskie i kolonialne\u201d. W 1939 roku liczy\u0142a oko\u0142o miliona cz\u0142onk\u00f3w.
\nZa zachodni\u0105 granic\u0105 w\u0142adz\u0119 obj\u0105\u0142 Adolf Hitler, narasta\u0142y nastroje nacjonalistyczne, coraz wyra\u017aniej g\u0142oszono has\u0142a rasistowskie, antysemickie, niemieccy politycy i uczeni tworzyli teorie maj\u0105ce uzasadni\u0107 polityk\u0119 Lebensraum. Nieub\u0142aganie zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wojna. Ale jeszcze przez chwil\u0119 sprawy sz\u0142y zwyk\u0142ym torem, jeszcze do wrze\u015bnia 1939 roku Polacy, a w\u015br\u00f3d nich i Wodiczkowie, cieszyli si\u0119 niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0105, pracowali i\u00a0otrzymywali podzi\u0119kowania za swoj\u0105 prac\u0119 \u2013 pisane pi\u0119kn\u0105 przedwojenn\u0105 polszczyzn\u0105, jak na przyk\u0142ad to zaproszenie do warszawskiego ratusza: \u201ePrezydent Miasta Sto\u0142ecznego Warszawy ma zaszczyt zaprosi\u0107 JWP. Wodiczko Franciszka o \u0142askawe przybycie dnia 20 czerwca 1936 r. o godz. 17 min. 30 na herbat\u0119 w salonach ratusza z okazji zako\u0144czenia roku szkolnego w miejskich szko\u0142ach i plac\u00f3wkach o\u015bwiatowo-pozaszkolnych\u201d…
\n\"Zaproszenie<\/a><\/p>\n

\"Dyplom<\/a>W 1937 roku Franciszek Wodiczko, cz\u0142onek stra\u017cy po\u017carnej w Wo\u0142ominie, otrzyma\u0142 od Zarz\u0105du Okr\u0119gu Wojew\u00f3dzkiego w Warszawie \u201eznak za wys\u0142ug\u0119 10-ciu lat w s\u0142u\u017cbie stra\u017cackiej\u201d, w 1938 roku srebrny medal za d\u0142ugoletni\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 od Dyrekcji Okr\u0119gowej Kolei Pa\u0144stwowych w Warszawie, a tak\u017ce w tym samym roku pozytywn\u0105 opini\u0119 wydan\u0105 przez Ochotnicz\u0105 Stra\u017c Po\u017carn\u0105 w Wo\u0142ominie, szczeg\u00f3lnie trafnie opisuj\u0105c\u0105 nowego mieszka\u0144ca miasta.
\n\"Zaswiadczenie<\/a>W broszurze \u201e1908\u22121938 Jednodni\u00f3wka z okazji 30-letniego jubileuszu Stowarzyszenia Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w\u00a0Wo\u0142ominie\u201d czytamy \u201eOrkiestra pod wodz\u0105 druha Wodiczko znacznie zmieni\u0142a si\u0119 pod wzgl\u0119dem fachowego wyszkolenia i dzi\u0119ki temu wyszkolono i\u00a0nauczono gra\u0107 na instrumentach d\u0119tych 22 m\u0142odocianych orkiestrant\u00f3w\u201d [\u201e1908\u22121938 Jednodni\u00f3wka z okazji 30-letniego jubileuszu Stowarzyszenia Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w\u00a0Wo\u0142ominie\u201d, s.\u00a016, Warszawa 1938]<\/em>.
\n\"Kapelmistrz<\/a><\/p>\n

Podobnie pozytywnie wypowiadali si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracownicy i\u00a0zwierzchnicy Franciszka Wodiczki z Warszawy. \u201eJa, ni\u017cej podpisany, in\u017c. Buzun Henryk stwierdzam, \u017ce b\u0119d\u0105c na stanowisku Naczelnika Parowozowni Warszawa-Praga, przez kilka lat wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em z Panem Wodiczko Franciszkiem, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 stanowisko kierownika kancelarii i referenta personalnego parowozowni Warszawa-Praga. Ze swych obowi\u0105zk\u00f3w wywi\u0105zywa\u0142 si\u0119 zupe\u0142nie dobrze, wykazuj\u0105c du\u017c\u0105 inicjatyw\u0119 i bystro\u015b\u0107 w pracy. Mog\u0119 poleci\u0107 Pana Wodiczko jako dobrego o zdolnego pracownika\u201d \u2013 za\u015bwiadcza\u0142 Henryk Buzun, naczelnik Zbrojowni Pa\u0144stwowych Zak\u0142ad\u00f3w Uzbrojenia w Krakowie w grudniu 1938 roku. A\u00a0emerytowany in\u017cynier Kazimierz Maciejewski, by\u0142y naczelnik Parowozowni Warszawa-Praga, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Franciszkiem w latach 1933\u22121936, pisa\u0142: \u201eZe swoich obowi\u0105zk\u00f3w p. Wodiczko wywi\u0105zywa\u0142 si\u0119 b. dobrze, wykazuj\u0105c du\u017co inicjatywy i bystro\u015bci w pracy, dla tego te\u017c mog\u0119 go poleci\u0107 jako solidnego, uczciwego i zdolnego pracownika\u201d.<\/p>\n

Okres II wojny \u015bwiatowej<\/span><\/b>
\nW przededniu wojny, w czerwcu 1939 r., Franciszek i jego \u017cona Anna kupili od Stanis\u0142awa Roszkowskiego dzia\u0142k\u0119 wydzielon\u0105 z folwarku Wo\u0142ominek, nale\u017c\u0105c\u0105 \u00f3wcze\u015bnie do powiatu radzymi\u0144skiego, oznaczon\u0105 w aktach notarialnych jako \u201eWilla Stasin litera F\u201d. Posesja i znajduj\u0105cy si\u0119 na niej dom mie\u015bci\u0142y si\u0119 przy Trakcie Warszawskim nr 29 (dzi\u015b Al. Armii Krajowej 43). \u201eNabywcy ma\u0142\u017conkowie Wodiczko o\u015bwiadczyli, i\u017c przedmiot kupna osobi\u015bcie na miejscu obejrzeli, o granicach, powierzchni i stanie Willi Stasin litera F osobi\u015bcie na miejscu si\u0119 przekonali\u201d[Wypis z ksi\u0119gi nieruchomo\u015bci \u201eWilla Stasin lit. F\u201d powiatu radzymi\u0144skiego, 20 czerwca 1939.]<\/em>, zaznajomili si\u0119 ze stanem hipotecznym willi i podpisali w\u00a0Warszawie akt kupna. Od tego momentu historia Wodiczk\u00f3w i Wo\u0142omina si\u0119 \u0142\u0105czy. Dom przy Trakcie Warszawskim, w p\u00f3\u017aniejszych latach przemianowanym na ulic\u0119 \u015awierczewskiego, by\u0142 miejscem, do kt\u00f3rego przyje\u017cd\u017ca\u0142y doros\u0142e ju\u017c dzieci Franciszka i Anny wraz ze swoimi dzie\u0107mi. \u201eZbyt du\u017co zaj\u0119\u0142yby mi o\u017cywaj\u0105ce wspomnienia, ale jedno jest szczeg\u00f3lne \u2013 wspomina lata \u015bwietno\u015bci domu pani Maria Wodiczko-Sza\u0144kowska. \u2212 By\u0142am ju\u017c panienk\u0105, chyba zaczynaj\u0105c\u0105 studia i przyjecha\u0142am z Rodzicami na imieniny Babci Ani. Dziadziu\u015b konspiracyjnym gestem wywo\u0142a\u0142 mnie do ogr\u00f3dka i wr\u0119czy\u0142 plik banknot\u00f3w z pro\u015bb\u0105, \u017cebym za wszystkie pieni\u0105dze kupi\u0142a kwiaty dla Babci Ani. By\u0142 ju\u017c bardzo chory po ci\u0119\u017ckiej operacji i by\u0142 chyba pewien, \u017ce to ostatnie imieniny, w kt\u00f3rych bierze udzia\u0142. Argumentowa\u0142 kr\u00f3tko, ale wymownie: \u00bbto i tak ma\u0142o za wszystkie lata pracy, dba\u0142o\u015bci o dom, dzieci i o mnie\u00ab\u201d[Wspomnienia Marii Wodiczko-Sza\u0144kowskiej wpisane do albumu pami\u0105tkowego Izby Pami\u0119ci po\u015bwi\u0119conej Rodzinie Wodiczk\u00f3w, Warszawa 20 listopada 2011]<\/em>.\u00a0Tu p\u00f3\u017aniej przez jaki\u015b czas mieszka\u0142 syn Franciszka, Eugeniusz, z rodzin\u0105, a\u00a0p\u00f3\u017aniej c\u00f3rka Franciszka \u2013 Jadwiga z m\u0119\u017cem i synem. Ale zanim opowiemy histori\u0119 domu, na kt\u00f3rego miejscu obecnie mie\u015bci si\u0119 izba muzealna po\u015bwi\u0119cona rodzinie Wodiczk\u00f3w, przyjrzyjmy si\u0119 samemu Franciszkowi Wodiczce. Jeszcze tego lata syn Franciszka, Bohdan, uzyska\u0142 dwa dyplomy \u2212 dyrygenta i kompozytora; starszy syn Franciszka, Eugeniusz, kt\u00f3ry poszed\u0142 w \u015blady ojca, pracowa\u0142 w Warsztatach G\u0142\u00f3wnych I klasy PKP Warszawa Praga, jako kierownik rob\u00f3t warsztatowych przy naprawach taboru kolejowego i mieszka\u0142 na warszawskiej Pradze w domu kolejowym.
\n\"Dowod<\/a>Wybuch\u0142a wojna. Niewiele wiemy o tym, jak Wodiczkowie radzili sobie w okresie niemieckiej okupacji. Zachowa\u0142 si\u0119 dow\u00f3d osobisty Franciszka Wodiczki, z kt\u00f3rego wiemy, \u017ce w 1940 roku pracowa\u0142 jako Werkhelfer (pomocnik) w s\u0142u\u017cbie Kolei Wschodniej Warszawa Praga. Z dokumentu Arbeitskarte wynika te\u017c, \u017ce od 1.01.1942 r. pracowa\u0142 jako Kanzleiangesteller (kancelista) w Stadtverwaltung Wo\u0142omin. W\u00a0sierpniu 1943 roku obj\u0105\u0142 stanowisko i obowi\u0105zki komendanta Stra\u017cy Po\u017carnej w\u00a0Wo\u0142ominie.
\n\"legitymacja<\/a> \"Legitymacja<\/a><\/p>\n

16 kwietnia 1943 roku w Warszawie(\u015awiadectwo urodzenia wydane w 1944 roku przez Urz\u0119dnika Stanu Cywilnego, Generalna Gubernia, powiat warszawski, gmina Jab\u0142onna, parafia rzymskokatolicka Tarchomin, poczta Henryk\u00f3w stwierdza, \u017ce Krzysztof Wodiczko urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a0Choszcz\u00f3wce<\/em>) na \u015bwiat przyszed\u0142 Krzysztof Wodiczko \u2013 p\u00f3\u017aniejszy \u015bwiatowej s\u0142awy artysta \u2212 syn Bohdana, wnuk Franciszka. By\u0142 to trudny czas dla Bohdana Wodiczki, kt\u00f3ry, by zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo swojej pierwszej \u017conie Irenie o \u201eniearyjskich\u201d wed\u0142ug Niemc\u00f3w korzeniach, zmuszony by\u0142 gra\u0107 dla oficer\u00f3w niemieckich w warszawskim lokalu Adria.
\nNa szcz\u0119\u015bcie ca\u0142a pochodz\u0105ca od Franciszka ga\u0142\u0105\u017a rodziny Wodiczk\u00f3w prze\u017cy\u0142a wojn\u0119, lecz jego przyrodni brat Alojzy \u2013 r\u00f3wnie\u017c muzykuj\u0105cy, pi\u0119knie graj\u0105cy na wiolonczeli \u2013 zosta\u0142 rozstrzelany przez Niemc\u00f3w. Prawdopodobnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 schroni\u0142a si\u0119 na lata wojny w Choszcz\u00f3wce pod Warszaw\u0105. Tam przetrwa\u0107 front pr\u00f3bowa\u0142 Eugeniusz z rodzin\u0105, podczas transportu do obozu w \u0141omiankach uda\u0142o mu si\u0119 uciec z konwoju, nast\u0119pnie przedosta\u0142 si\u0119 do Sochaczewa, gdzie przez jaki\u015b czas pracowa\u0142. Jadwiga, c\u00f3rka Franciszka, sp\u0119dzi\u0142a okupacj\u0119 w Z\u0105bkach, pracuj\u0105c na poczcie. \u201ePrzypominam sobie te\u017c aresztowanie przez Niemc\u00f3w Bohdana \u2013 na pocz\u0105tku wrze\u015bnia 1944 r. By\u0142o to w Choszcz\u00f3wce, gdzie wynajmowa\u0142 domek i ukrywa\u0142 w nim \u017con\u0119 Ink\u0119 z rocznym Krzysiem \u2013 wspomina Maria Wodiczko-Sza\u0144kowska, wnuczka Franciszka Wodiczki. \u2212 Do Choszcz\u00f3wki dotar\u0142am z Rodzicami z Warszawy pod koniec sierpnia 1944 r. i zamieszkali\u015bmy w pustym drewnianym domku, obok domu, gdzie mieszka\u0142 Bohdan. Dooko\u0142a by\u0142y lasy, a w nich partyzanci, kt\u00f3rzy wykonali wyrok na terroryzuj\u0105cym okolic\u0119 oficerze niemieckim. W\u00a0odwecie Niemcy aresztowali okolicznych m\u0119\u017cczyzn i wywie\u017ali na roboty do Niemiec. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 Bohdan\u201d [\u015awiadectwo urodzenia wydane w\u00a01944 roku przez Urz\u0119dnika Stanu Cywilnego, Generalna Gubernia, powiat warszawski, gmina Jab\u0142onna, parafia rzymskokatolicka Tarchomin, poczta Henryk\u00f3w stwierdza, \u017ce Krzysztof Wodiczko urodzi\u0142 si\u0119 w Choszcz\u00f3wce]<\/em>.<\/p>\n

Lata powojenne<\/span><\/b>
\nGdy wojna si\u0119 sko\u0144czy\u0142a, nasta\u0142 pok\u00f3j, lecz dla Polski oznacza\u0142o to zupe\u0142nie nowy ustr\u00f3j. Anna i Franciszek Wodiczkowie mieszkali w Wo\u0142ominie \u2013 w tym samym miejscu, lecz listy adresowano ju\u017c nie, jak to by\u0142o przed wojn\u0105, \u201eTrakt Warszawski 29\u201d, a \u201e\u015awierczewskiego 43\u201d. Wodiczkowie utrzymali i ziemi\u0119, i will\u0119, jednak na d\u0142ugie lata pogodzi\u0107 si\u0119 musieli z dokwaterowanymi lokatorami. Franciszek, pami\u0119tany jako zas\u0142u\u017cony obywatel miasta, we wrze\u015bniu 1944 roku od razu wezwany zosta\u0142 do urz\u0119du miejskiego, lecz nie w tak uprzejmych s\u0142owach, jak to pami\u0119ta\u0142 sprzed wojny. By\u0142a to ju\u017c nowa epoka i nowy jej j\u0119zyk. Pismo z Zarz\u0105du Miejskiego w Wo\u0142ominie podpisane przez burmistrza Wo\u0142omina wzywa\u0142o Franciszka Wodiczk\u0119 \u201edo natychmiastowego stawienia si\u0119 w biurze Zarz\u0105du Miejskiego, celem ponownego obj\u0119cia stanowiska ref. przem. i\u00a0sanitarn. Zarz\u0105du Miejskiego. kt\u00f3re Ob. zajmowa\u0142 do tego czasu\u201d.
\n\"Wezwanie<\/a><\/p>\n

Od tego czasu Franciszek ju\u017c do ko\u0144ca pracowa\u0142 jako urz\u0119dnik miejski w\u00a0Wo\u0142ominie \u2013 jako sekretarz Zarz\u0105du Miejskiego i urz\u0119dnik Stanu Cywilnego. El\u017cbieta Messaoudi opowiedzia\u0142a rodzinn\u0105 anegdotk\u0119 o swoim prapradziadku: \u201eBo o tym, jakim by\u0142 wspania\u0142ym obywatelem Wo\u0142omina, od zawsze wiedzia\u0142am z opowiada\u0144 mojego dziadka, Eugeniusza. […] wiem r\u00f3wnie\u017c, \u017ce by\u0142 urz\u0119dnikiem stanu cywilnego i dawa\u0142 \u015blub cywilny moim rodzicom i osobi\u015bcie wypisywa\u0142 akt \u015blubny, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 paskudny b\u0142\u0105d ortograficzny. Pradziadek napisa\u0142 \u00bbszustego\u00ab przez \u00bbu\u00ab otwarte, i wyk\u0142\u00f3ca\u0142 si\u0119 ze wszystkimi, kiedy go poprawiano, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie sie pisze \u00bbszustego\u00ab, a nie \u00bbsz\u00f3stego\u00ab… No i tak ju\u017c zosta\u0142o!\u201d [e-mail El\u017cbiety Messaoudi do Danuty Michalik, 10 lutego 2009 r.]<\/em>.
\nRodzina Wodiczk\u00f3w zdoby\u0142a sobie sympati\u0119 s\u0105siad\u00f3w i szacunek mieszka\u0144c\u00f3w Wo\u0142omina. \u015awiadczy o tym na przyk\u0142ad wspomnienie Jana Michalika, kt\u00f3ry, jako jeden z niewielu ju\u017c, pami\u0119ta mieszka\u0144c\u00f3w Willi Stasin F: \u201ePana Franciszka pozna\u0142em, kiedy pracowa\u0142 w Urz\u0119dzie Miejskim w Wo\u0142ominie i zajmowa\u0142 si\u0119 gospodark\u0105 komunaln\u0105. To on namawia\u0142 mnie na kupno nieruchomo\u015bci w s\u0105siedztwie jego domu, skorzysta\u0142em z\u00a0tej rady, ale naby\u0142em j\u0105 ju\u017c po jego przedwczesnej \u015bmierci. Pan Franciszek by\u0142 niezwykle eleganckim i uprzejmym cz\u0142owiekiem. W\u0142a\u015bciwie ma\u0142o bywa\u0142 w domu, bo pracowa\u0142 zawodowo i anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w r\u00f3\u017cne prace spo\u0142eczne. Wywiera\u0142 tak niezwyk\u0142y wp\u0142yw na ludzi w jego obecno\u015bci stawali\u015bmy si\u0119 grzeczniejsi… Od pa\u0144stwa Wodiczk\u00f3w mo\u017cna by\u0142o uczy\u0107 si\u0119 dobrego wychowania. W domu Wodiczk\u00f3w cz\u0119sto rozbrzmiewa\u0142a muzyka, ale to s\u0105siadom nie przeszkadza\u0142o, nigdy nie by\u0142a za g\u0142o\u015bno, wszyscy raczej ch\u0119tnie jej s\u0142uchali\u015bmy\u201d [Wspomnienie Jana Michalika, Wo\u0142omin, 6 grudnia 1912 r.]<\/em>. O pani Annie Jan Michalik opowiada: \u201ePami\u0119tam, \u017ce jak pani Anna oczekiwa\u0142a Bohdana, to piek\u0142a dla niego ulubione ciasteczka, ale by\u0142o tego par\u0119 blach. Bohdan przyje\u017cd\u017ca\u0142, zjada\u0142 jedno lub dwa i zostawia\u0142 pani\u0105 Ann\u0119 w k\u0142opocie, z kt\u00f3rego wybawia\u0142y j\u0105 kole\u017canki przez kilka dni, przychodz\u0105c w odwiedziny, podczas kt\u00f3rych s\u0142uchano muzyki z kolejnej przywiezionej p\u0142yty nagranej pod dyrekcj\u0105 Bohdana Wodiczki\u201d [Wspomnienie Jana Michalika, Wo\u0142omin, 6 grudnia 1912 r.]<\/em>.
\n17 grudnia 1950 roku Franciszek Wodiczko zmar\u0142 w Wo\u0142ominie w wieku 68 lat, ci\u0119\u017cko chory i os\u0142abiony po powa\u017cnej operacji. Pochowano go na Cmentarzu Brudnowskim w Warszawie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wodiczkowie \u2013 przybysze z Czech Wodiczkowie przybyli na tereny polskie z Czech w drugiej po\u0142owie XIX wieku, trudno jest wskaza\u0107 jednak dok\u0142adn\u0105 dat\u0119. By\u0142y to czasy, gdy Polski nie by\u0142o na mapie Europy, nie istnia\u0142y r\u00f3wnie\u017c Czechy jako odr\u0119bne pa\u0144stwo. Co sk\u0142oni\u0142o Wac\u0142awa Wodiczk\u0119 i jego pierwsz\u0105 \u017con\u0119, prawdopodobnie Czeszk\u0119, \u2026 Continue reading → <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4135"}],"collection":[{"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4135"}],"version-history":[{"count":199,"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18722,"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4135\/revisions\/18722"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}