{"id":11626,"date":"2017-06-11T17:05:12","date_gmt":"2017-06-11T15:05:12","guid":{"rendered":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/?page_id=11626"},"modified":"2017-07-05T11:16:43","modified_gmt":"2017-07-05T09:16:43","slug":"podroze-wolominiakow-alfabet-madagaskaru","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/?page_id=11626","title":{"rendered":"Podr\u00f3\u017ce Wo\u0142ominiak\u00f3w – Alfabet Madagaskaru"},"content":{"rendered":"

\"IMG_1756\"<\/a>Jak zwykle Danuta Michalik przywita\u0142a przyby\u0142ych go\u015bci, w\u015br\u00f3d nich tych, kt\u00f3rzy ju\u017c dzielili si\u0119 w Izbie wra\u017ceniami ze swoich podr\u00f3\u017cy, namawiaj\u0105c innych do opowie\u015bci o podr\u00f3\u017cach na spotkaniach z cyklu Podr\u00f3\u017ce Wo\u0142ominiak\u00f3w.
\nAnia Machowska przytoczy\u0142a kilka fakt\u00f3w gospodarczo-geograficznych o tak odleg\u0142ym od Polski i egzotycznym kraju, jakim jest najwi\u0119ksza wyspa Afryki, Madagaskar. Wspomina\u0142a o jego ludno\u015bci, kt\u00f3ra nie uwa\u017ca si\u0119 za ludno\u015b\u0107 Afryka\u0144sk\u0105 \u2013 jej przodkowie przybyli bowiem na wysp\u0119 z Indonezji, Azji i kraj\u00f3w Arabskich. Malgasze stanowi\u0105 99% ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej wysp\u0119. Pozostali obywatele to Komoryjczycy, Hindusi, Francuzi, Chi\u0144czycy. Mieszka tu r\u00f3wnie\u017c ok. 80 Polak\u00f3w. Ania wspomina\u0142a r\u00f3wnie\u017c o Lidze Morskiej i Kolonialnej, powo\u0142anej w okresie mi\u0119dzywojennym w Polsce, kt\u00f3rej celem by\u0142o zebranie funduszy na zakup pierwszej polskiej zamorskiej posiad\u0142o\u015bci \u2013 w Afryce Zachodniej, Ameryce Po\u0142udniowej lub na Madagaskarze. Cz\u0142onkiem tej Ligi by\u0142 Franciszek Wodiczko oraz jego najstarszy syn, Edmund.
\n\"IMG_1753\"<\/a>Po tym og\u00f3lnym wst\u0119pie g\u0142os zabra\u0142 Micha\u0142 Szulim. Wyja\u015bni\u0142 powody, dla kt\u00f3rych przygoda zwi\u0105zana z prawdziwym podr\u00f3\u017cowaniem przyczyni\u0142a si\u0119 do spowolnienia jego kariery muzycznej z zespo\u0142em Plateau. Podr\u00f3\u017cuje na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 zostawia\u0107 du\u017co miejsca przypadkowi, kt\u00f3ry sprawi, \u017ce podr\u00f3\u017c b\u0119dzie zaskakuj\u0105ca i pe\u0142na wra\u017ce\u0144 \u2013 zapewnia sobie tylko bilet w obie strony i pierwszy nocleg w kraju docelowym. Po powrocie opisuje swoje podr\u00f3\u017ce na blogu miejscezamiejscem.blog.pl<\/a> w formie felieton\u00f3w, kt\u00f3rych forma najbardziej mu odpowiada.
\nMicha\u0142 Szulim wybra\u0142 si\u0119 na Madagaskar w roku 2016 i sp\u0119dzi\u0142 na wyspie 3 tygodnie. Sam uzna\u0142, \u017ce to zbyt kr\u00f3tki czas, aby pozna\u0107 t\u0119 wysp\u0119 dok\u0142adnie. O podr\u00f3\u017cy zadecydowa\u0142 oczywi\u015bcie przypadek \u2013 chwilowa mo\u017cliwo\u015b\u0107 nabycia biletu lotniczego po cenie zdecydowanie ni\u017cszej, ni\u017c normalnie obowi\u0105zuj\u0105ca.
\n\"Podzi\u0119kowanie<\/a>Swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 o wyspie rozpocz\u0105\u0142 od przytoczenia dw\u00f3ch historii \u0142\u0105cz\u0105cych Madagaskar z Polsk\u0105 \u2013 o Maurycym Beniowskim, Polaku, kt\u00f3ry na us\u0142ugach armii napoleo\u0144skiej podporz\u0105dkowa\u0142 sobie wysp\u0119 i zosta\u0142 na niej nawet obwo\u0142any kr\u00f3lem oraz Arkadym Fidlerze, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w rz\u0105dowej wyprawie Komisji Studi\u00f3w na Madagaskar pod kierunkiem mjr. Mieczys\u0142awa Lepeckiego, adiutanta marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego. Arkady Fidler, po wydaniu dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych w swoim dorobku dzie\u0142 \u201eRyby \u015bpiewaj\u0105 w Ukajali\u201d (1935), a wkr\u00f3tce potem \u201eKanada pachn\u0105ca \u017cywic\u0105\u201d (1936) sta\u0142 si\u0119 do\u015bwiadczonym specjalist\u0105 od tropik\u00f3w i jad\u0105c ze swoj\u0105 \u201emisj\u0105 specjaln\u0105\u201d na Madagaskar, by\u0142 rozs\u0105dnie my\u015bl\u0105cym patriot\u0105 tamtego czasu podobnie jak wielu pPolak\u00f3w zaanga\u017cowanych w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ligi Morskiej. Arkady Fidler mia\u0142 sprawdzi\u0107, jakie s\u0105 mo\u017cliwo\u015bci ewentualnej kolonizacji i polskiego osadnictwa na wyspie. Owocem wyprawy by\u0142a kolejna ksi\u0105\u017cka \u201eJutro na Madagaskar\u201d, studz\u0105ca entuzjazm zwolennik\u00f3w kolonizacji, i raport dla MSZ, w kt\u00f3rym jedyn\u0105, zreszt\u0105 niewielk\u0105, szans\u0119 na skolonizowanie wyspy Fiedler dawa\u0142 polskim ch\u0142opom. <\/p>\n

Poniewa\u017c tytu\u0142 prezentacji brzmia\u0142 \u201eAlfabet Madagaskaru\u201d, prelekcja przebieg\u0142a od litery A do Z, aby w ca\u0142o\u015bci obj\u0105\u0107 zagadnienia zwi\u0105zane z t\u0105 czwart\u0105 co do wielko\u015bci na \u015bwiecie wysp\u0105 i jej mieszka\u0144cami.
\n\"auta\"<\/a>A jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 nazw miast na wyspie i jak auta<\/strong> \u2013 auta stare, g\u0142\u00f3wnie francuskie, pozosta\u0142o\u015b\u0107 po epoce kolonizacji francuskiej, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1960 r. Poniewa\u017c nie istniej\u0105 tam prawdopodobnie przegl\u0105dy techniczne, wszelkie przer\u00f3bki, dobud\u00f3wki s\u0105 dozwolone. Dobre, nowe samochody s\u0105 z regu\u0142y przeznaczone do wynajmu dla zagranicznych turyst\u00f3w.
\n\"budownictwo\"<\/a>B jak budownictwo<\/strong> \u2013 solidne, ze wszystkiego: bambusa, blachy falistej, patyk\u00f3w, gliny. Domy murowane spotyka si\u0119 jedynie w miastach i s\u0105 zbudowane w stylu kolonialnym – przypominaj\u0105 swoim wygl\u0105dem Nowy Orlean (ten sprzed huraganu Katrina). Poza miastem zabudowa ci\u0105gnie si\u0119 wzd\u0142u\u017c dr\u00f3g.
\nC jak ceny<\/strong> – bardzo tani kraj, gdzie cena obiadu, w r\u00f3\u017cnych formach jad\u0142odajni, kszta\u0142tuje si\u0119 od 3 do 15 z\u0142. Na bazarach, targowiskach, w restauracjach, hotelach dominuje, niestety, brak podstawowych zasad higieny. Owoce \u2013 niesamowite, ogromne, przepyszne, za 30-50 gr stanowi\u0105 dla turysty zamiennik posi\u0142k\u00f3w oferowanych w restauracjach. Mimo \u017ce Madagaskar jest pierwszym na \u015bwiecie producentem i eksporterem wanilii, jest ona stosunkowo droga, podobnie jak inne towary eksportowe, takie jak cynamon, czerwony pieprz. Jedn\u0105 z ciekawostek jest cena kilograma jab\u0142ek – wynosi ona 15 z\u0142.
\nD jak dzieci<\/strong> \u2013 s\u0105 wsz\u0119dzie, bo \u015brednio w rodzinie jest 4,5 dziecka. Puszczone najcz\u0119\u015bciej samopas bawi\u0105 si\u0119 wszystkim, co tylko nadaje si\u0119 do zabawy. Nauka jest teoretycznie obowi\u0105zkowa, zaczyna si\u0119 w wieku 6 lat i ko\u0144czy po 5 klasach. Dzieci jednak cz\u0119sto, ze wzgl\u0119du na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci do pokonania z domu do szko\u0142y, do szko\u0142y nie docieraj\u0105. Tylko \u00bc dzieci po uko\u0144czeniu szko\u0142y podstawowej przechodzi do gimnazjum, pozosta\u0142e dzieci s\u0105 skazana na prac\u0119 i niedol\u0119.
\nE jak elektryczno\u015b\u0107<\/strong> – nieustaj\u0105ce zmartwienie w\u0142adz pa\u0144stwa. Ze wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie r\u00f3wnole\u017cnikowe przez ca\u0142y rok o godz. 18:00 zapada zmrok i trwa do godziny 6 rano. Noc trwa wi\u0119c do\u015b\u0107 d\u0142ugo, lecz nawet lotniska noc\u0105 nie s\u0105 o\u015bwietlone. Mo\u017cna jecha\u0107 noc\u0105 przez kraj i nie ujrze\u0107 \u017cadnego \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a.
\nF jak fauna i flora<\/strong>. Zdaniem Micha\u0142a Szulima przyroda jest jedynym powodem, dla kt\u00f3rego warto odwiedzi\u0107 Madagaskar. Nie ma na tej wyspie \u017cadnych zbytk\u00f3w, s\u0105 natomiast gatunki fauny i flory, kt\u00f3re nie wyst\u0119puj\u0105 nigdzie indziej na ziemi \u2013 ponad 80% ro\u015blin i zwierz\u0105t to madagaskarskie endemity. \u015arednio co godzina przybysz z innego \u015bwiata bywa zaskakiwany okazami przyrody, kt\u00f3re napotyka na swojej drodze. Na Madagaskarze ponad 700 nowych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t odkryto na Madagaskarze przez ostatnie 15 lat.
\n\"IMG_1759\"<\/a>\"pielgrzan\"<\/a>Narodowym drzewem Madagaskaru jest baobab. S\u0142ynna Aleja Baobab\u00f3w, znajduj\u0105ca si\u0119 w centrum wyspy, jest smutnym dowodem tego, jak okrutnie cz\u0142owiek post\u0105pi\u0142 z przyrod\u0105 na Madagaskarze \u2013 wyci\u0119to bowiem znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 las\u00f3w, w tym lasu deszczowego. Znanym drzewem pochodz\u0105cym z wyspy jest pielgrzan madagaskarski, kt\u00f3ry bywa sadzony drzewo ozdobne w wielu krajach o klimacie tropikalnym. W pochwach li\u015bciowych tego drzewa gromadzi si\u0119 cz\u0119sto woda deszczowa, st\u0105d popularna w wielu j\u0119zykach nazwa „drzewo podr\u00f3\u017cnik\u00f3w”. Dawniej mylnie s\u0105dzono, \u017ce pi\u00f3ropusz li\u015bci uk\u0142ada si\u0119 zawsze w p\u0142aszczy\u017anie p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie, st\u0105d inna nazwa potoczna „drzewo kompasowe\u201d.
\n\"f2\"<\/a>Na Madagaskarze, odleg\u0142ym tylko o 400 km od Afryki, nie ma ma\u0142p, ale za to \u017cyje na nim oko\u0142o 100 gatunk\u00f3w lemur\u00f3w, co stanowi 75% ze spotykanych na \u015bwiecie. Nie ma te\u017c wielkich kot\u00f3w, jak lwy czy gepardy. \u015awiat ssak\u00f3w reprezentuj\u0105 takie gatunki, jak je\u017ce, nietoperze i dzikie \u015bwinie. Bogaty jest \u015bwiat ptak\u00f3w, zar\u00f3wno miejscowych, jak i tych w\u0119drownych. W XVII w. \u017cy\u0142 na wyspie olbrzymi ptak Mamutak, kt\u00f3rego jaja o pojemno\u015bci oko\u0142o 8 litr\u00f3w wci\u0105\u017c odnajduje si\u0119 na wyspie. Na terenie kraju spotka\u0107 mo\u017cna tak\u017ce niezwyk\u0142e \u0107my, kt\u00f3re \u017cywi\u0105 si\u0119 \u0142zami \u015bpi\u0105cych ptak\u00f3w. Spijaj\u0105ce \u0142zy motyle i \u0107my wyst\u0119puj\u0105 w Afryce, Azji i Ameryce Po\u0142udniowej, ale wykorzystuj\u0105 do tego celu du\u017ce i \u0142agodne zwierz\u0119ta, takie jak jelenie, antylopy czy krokodyle, kt\u00f3re nie potrafi\u0105 si\u0119 od nich odgania\u0107. Na Madagaskarze nie ma jednak tak du\u017cych zwierz\u0105t. Ssaki tej wyspy, np. lemury i mangusty, maj\u0105 \u0142apy i mog\u0105 si\u0119 nimi broni\u0107, ptaki mog\u0105 odlecie\u0107. Lecz nie wtedy, gdy \u015bpi\u0105. Wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce \u017c\u00f3\u0142wie oraz niemal wy\u0142\u0105cznie niejadowite w\u0119\u017ce – gdy ta najstarsza na \u015bwiecie wyspa od\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 od pozosta\u0142ych l\u0105d\u00f3w, zwierz\u0119ta jeszcze nie potrafi\u0142y wytwarza\u0107 \u015bmierciono\u015bnego jadu. Gatunki, kt\u00f3re rozwin\u0119\u0142y si\u0119 na wyspie, ju\u017c nigdy nie posiad\u0142y tej umiej\u0119tno\u015bci.
\nG\u0142\u00f3wnym przedstawicielem gad\u00f3w jest krokodyl bytuj\u0105cy nad rzekami. Du\u017co jest te\u017c kameleon\u00f3w, stanowi\u0105cych dwie trzecie gatunk\u00f3w odkrytych na \u015bwiecie. Je\u015bli kto\u015b nie lubi jaszczurek, to nie powinien wybiera\u0107 si\u0119 na Madagaskar \u2013 s\u0105 wsz\u0119dzie i to w du\u017cych ilo\u015bciach. Nie tak dawno znaleziono na Madagaskarze najmniejsz\u0105 jaszczurk\u0119 na \u015bwiecie – doros\u0142y osobnik mierzy jedynie 1,2 cm. Micha\u0142 Szulim zauwa\u017cy\u0142, \u017ce brak naturalnych drapie\u017cnik\u00f3w i jadowitych gad\u00f3w sprawia, \u017ce wyspa jest pod tym wzgl\u0119dem bardzo bezpieczna. Jedynym zagro\u017ceniem \u017cycia ze strony otaczaj\u0105cej przyrody bywa czasami krokodyl i komar roznosz\u0105cy malari\u0119.
\nG jak got\u00f3wka<\/strong> \u2013 ariary, liczone w milionach. Bardzo zniszczone banknoty. System wymiany \u2013 euro lub dolary \u2013 jest najcz\u0119\u015bciej w r\u0119kach prywatnych i dewizy po \u015bwietnym kursie wymieniane s\u0105 prze tzw. cinkciarzy.
\nH jak handel<\/strong> \u2013 wszystkim i wsz\u0119dzie. Umo\u017cliwia \u017cycie i funkcjonowanie ludno\u015bci. Mo\u017cna z powodzeniem handlowa\u0107 rzeczami starymi i zu\u017cytymi. Miary artyku\u0142\u00f3w sypkich, takich jak kasza, kukurydza, ale tak\u017ce drobniejszych owoc\u00f3w morza, s\u0105 bardzo naturalne \u2013 puszka ma\u0142a i puszka du\u017ca.
\nI jak ilo\u015b\u0107 kilometr\u00f3w a czas potrzebny do podr\u00f3\u017cy<\/strong> \u2013 zupe\u0142nie niemo\u017cliwe do przeliczenia i okre\u015blenia, nawet w przybli\u017ceniu. Czas oczekiwania na odjazd \u015brodka transportu \u2013 trudny do przewidzenia, poniewa\u017c bus wyrusza w drog\u0119, kiedy si\u0119 zape\u0142ni podr\u00f3\u017cnymi. Kolejnym utrudnieniem jest fatalny stan dr\u00f3g, kt\u00f3ry si\u0119 pogarsza w czasie pory deszczowej. Z uwagi na to podr\u00f3\u017c na Madagaskarze jest zupe\u0142nie nieprzewidywalna – przemierzenie trasy 100 km mo\u017ce trwa\u0107 od 5 do 8 godzin. Jedyne dobre drogi wyst\u0119puj\u0105 na wyspie Nosy Be.
\n<\/a>J jak jedzenie<\/strong>. Podstaw\u0105 diety mieszka\u0144c\u00f3w – na \u015bniadanie, obiad i kolacj\u0119 – jest ry\u017c. Upraw\u0119 ry\u017cu przywie\u017ali ze sob\u0105 przybysze z Azji. Innym \u017ar\u00f3d\u0142em w\u0119glowodan\u00f3w s\u0105 maniok i banany, te ostatnie r\u00f3wnie\u017c sma\u017cone w cie\u015bcie na g\u0142\u0119bokim t\u0142uszczu. Urozmaiceniem w\u0119glowodanowego zestawu s\u0105 owoce morze i ryby, bardzo tanie, dost\u0119pne na ka\u017cdym kroku w r\u00f3\u017cnej postaci. Podczas posi\u0142ku korzysta si\u0119 z sos\u00f3w przyrz\u0105dzanych z papai z domieszk\u0105 chili \u2013 ostrych i pikantnych. Dobr\u0105 alternatyw\u0105 dla takiego menu s\u0105 owoce.
\n\"lkameleon\"<\/a>K jak kameleon<\/strong> \u2013 symbol Madagaskaru. W miejscowej tradycji kameleon uchodzi za zwierz\u0119 fady<\/em>, czyli tabu. Malgasze wierz\u0105, \u017ce to zwierz\u0119 pe\u0142ne z\u0142ych, brudnych my\u015bli, zdolne do rzucenia uroku czy \u015bci\u0105gni\u0119cia nieszcz\u0119\u015bcia \u2013 kameleon\u00f3w si\u0119 nie dotyka, nie pokazuje si\u0119 go palcem, nie trzyma si\u0119 kameleona w domu.
\nL jak letarg <\/strong> \u2013 dziwny stan, w kt\u00f3ry zapadaj\u0105 miejscowi w ka\u017cdej chwili, kt\u00f3ra nie wymaga jakiejkolwiek aktywno\u015bci. Zapadaj\u0105 w ten stan wtedy, kiedy my, czekaj\u0105c na co\u015b, si\u0119gamy po ksi\u0105\u017ck\u0119, gazet\u0119, wdajemy si\u0119 w pogaw\u0119dk\u0119 z, r\u00f3wnie\u017c oczekuj\u0105cym, s\u0105siadem.
\n\u0141 jak \u0142ap\u00f3wka<\/strong> \u2013 rzecz powszechna na Madagaskarze, po kt\u00f3r\u0105 si\u0119gaj\u0105 wszyscy. Micha\u0142 Szulim przyzna\u0142, \u017ce wr\u0119cza\u0142 j\u0105 kilka razy dziennie przemierzaj\u0105c kraj busami, kt\u00f3re zatrzymywa\u0142y si\u0119 po drodze przed bambusowymi szlabanami, otwieranymi po uiszczeniu dodatkowej op\u0142aty poborcom, kt\u00f3rzy przy tych szlabanach pe\u0142nili dy\u017cury.
\nM jak Malgasze<\/strong> \u2013 miejscowa ludno\u015b\u0107. Na to okre\u015blenie sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 ludy Merina (ci, kt\u00f3rzy widz\u0105 bardzo daleko\u201d i s\u0105 malgask\u0105 elit\u0105), Betsileo (rolnicy), Bara (pasterze) i Tsimihety (hodowcy byd\u0142a). J\u0119zyk, kt\u00f3rym si\u0119 pos\u0142uguj\u0105, to j\u0119zyk malgaski lub francuski. \u015arednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia dla m\u0119\u017cczyzn wynosi 64 lata, a dla kobiet 67 lat. Dziesi\u0105tkuj\u0105 ich choroby \u2013 gru\u017alica, malaria, biegunka. Religi\u0105 dominuj\u0105c\u0105 s\u0105 tradycyjne wierzenia plemienne, czasami bardzo radykalne, jak np. famadihana<\/em>, czyli przewracanie nieboszczyka – co 7 lat Malgasze wydobywaj\u0105 szcz\u0105tki swoich zmar\u0142ych i chowaj\u0105 je w innym, nowym miejscu.
\n\"mad5\"<\/a>N jak Nosy Be<\/strong> \u2013 wyspa-raj, po\u0142o\u017cona przy p\u00f3\u0142nocno-zachodnim wybrze\u017cu Madagaskaru. Jest najwi\u0119kszym i najbardziej obleganym regionem turystycznym Madagaskaru. Z tego powodu jej zagospodarowanie jest oczkiem w g\u0142owie rz\u0105du, kt\u00f3ry dba o dobry stan dr\u00f3g na wyspie oraz wysoki poziom us\u0142ug turystycznych. Na wyspie znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c lotnisko, na kt\u00f3rym l\u0105duj\u0105 samoloty z turystami z ca\u0142ego \u015bwiata. Cieniem na wyspie k\u0142adzie si\u0119 uprawiana tam seksturystyka.
\nO jak ozdoby<\/strong>. Miejscowe kobiety u\u017cywaj\u0105 ich do upi\u0119kszenia fryzur. Serwuj\u0105 swoje us\u0142ugi fryzjerskie w bardzo przyst\u0119pnych cenach, tworz\u0105c z w\u0142os\u00f3w prawdziwe dzia\u0142a sztuki. Innym rodzajem powszechnie u\u017cywanych ozd\u00f3b s\u0105 chusty, stosowane w r\u00f3\u017cnym charakterze \u2013 jako sp\u00f3dnice, suknie, koce do okrycia \u015bpi\u0105cego, kosze do noszenia dzieci. Jeszcze inn\u0105 ozdob\u0105 jest malowanie, r\u00f3wnie\u017c ca\u0142ej, twarzy kolorowymi glinkami, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 maseczki.
\n\"tsingy\"<\/a>\"wodospad\"<\/a>P jak parki narodowe i rezerwaty<\/strong>. Jest ich ponad 40 na terenie ca\u0142ej wyspy. Tylko na terenach obj\u0119tych ochron\u0105 mo\u017cna spotka\u0107 lemury. Cena biletu wst\u0119pu do parku jest wysoka, 40-60 z\u0142. Do tego dochodzi dodatkowa op\u0142ata dla przewodnika, te\u017c ok. 50 z\u0142, ale warto j\u0105 zap\u0142aci\u0107 za jego us\u0142ugi. Zdaniem Micha\u0142a Szulima s\u0105 to najlepiej wydane na wyspie pieni\u0105dze. W parku Tsingy de Bemaraha, zajmuj\u0105cego powierzchni 1520 km2, wyst\u0119puje \u201ekamienny las\u201d, ig\u0142owate twory wyja\u0142owionych, wapiennych, ostrych ska\u0142 i rynien, w kolorze czerwonym lub szarym. To najwi\u0119kszy przyrodniczy skarb zachodniej cz\u0119\u015bci Madagaskaru. Wzd\u0142u\u017c w\u0105woz\u00f3w i rozpadlin kwa\u015bny deszcz wy\u017c\u0142obi\u0142 w wapieniu g\u0142\u0119bokie szczerby tworz\u0105c ostre jak n\u00f3\u017c kraw\u0119dzie. W innych parkach przepi\u0119kne wodospady, opowie\u015bci o wyj\u0105tkowych mieszka\u0144cach park\u00f3w \u2013 lemurach. Cena jest na tyle zaporowa, \u017ce w parkach g\u0142\u00f3wnie spotyka si\u0119 turyst\u00f3w spoza wyspy. Dla rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w, nawet przy wprowadzonych zni\u017ckach, ceny te s\u0105 nadal zbyt wysokie.
\nR jak rum<\/strong>, najpopularniejszy alkohol na wyspie. Wytwarzany z trzciny cukrowej, produkowany domowym sumptem. Na wyspie sporz\u0105dzane s\u0105 przer\u00f3\u017cne smakowe wersje rumu \u2013 bananowe, mangowe, waniliowe i inne. W tych trudnych klimatycznych warunkach rum jest wr\u0119cz wskazany jako \u015brodek chroni\u0105cy przed wszelkimi zatruciami pokarmowymi.
\nS jak seksturystyka<\/strong>. Z powodu nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych ta forma turystyki, zw\u0142aszcza na wyspie Nosy Be, jest niezwykle popularna. Jest to ogromny problem na wyspie i jednocze\u015bnie jedna z nielicznych mo\u017cliwo\u015bci poprawy poziomu \u017cycia i wyrwania si\u0119 z biednego \u015bwiata.
\nT jak taxi brousse<\/strong> \u2013 busiki umo\u017cliwiaj\u0105ce przemieszczanie si\u0119 po wyspie. \u015arodek najta\u0144szy, przez co najbardziej popularny. Czas oczekiwania na odjazd zale\u017cy od czasu, w jakim busik si\u0119 zape\u0142ni. Zarejestrowany na os\u00f3b 8-9, zabiera 28 podr\u00f3\u017cnych. Stan dr\u00f3g nie u\u0142atwia podr\u00f3\u017cy \u2013 busiki cz\u0119sto si\u0119 zatrzymuj\u0105, pasa\u017cerowie czekaj\u0105 na napraw\u0119 drogi lub samego busika, kt\u00f3ry te\u017c cz\u0119sto si\u0119 psuje. Micha\u0142 Szulim zdecydowanie odradza\u0142 cz\u0119stowania podr\u00f3\u017cuj\u0105cych busikami dzieci naszymi s\u0142odkimi specja\u0142ami, poniewa\u017c ich \u017co\u0142\u0105dki nie s\u0105 przyzwyczajone do spo\u017cywania typowych dla nas produkt\u00f3w i taki mi\u0142y gest mo\u017ce si\u0119 dla dzieci sko\u0144czy\u0107 przykrymi dolegliwo\u015bciami \u017co\u0142\u0105dkowymi. Cena biletu to 8-10 z\u0142 za ca\u0142odniow\u0105 podr\u00f3\u017c. Busikami przewozi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zmar\u0142ych. Ten szczeg\u00f3lny rodzaj baga\u017cu kierowca sygnalizuje, ze wzgl\u0119du na obowi\u0105zuj\u0105ce tabu, za pomoc\u0105 specjalnych flag wywieszonych z samochodu.
\nU jak uroda<\/strong> \u2013 bardzo \u0142adny, fotogeniczny nar\u00f3d. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od lud\u00f3w afryka\u0144skich budow\u0105 cia\u0142a. Nie ma te\u017c w\u015br\u00f3d nich ludzi oty\u0142ych.
\nV jak vazaha<\/strong> \u2013 ka\u017cdy bia\u0142y cz\u0142owiek, traktowany przez miejscowych z pewnym pob\u0142a\u017caniem, bo boi si\u0119 dziwnych rzeczy, takich jak jaszczurki i komary. Ka\u017cdy bia\u0142y rasista powinien odwiedzi\u0107 Madagaskar – poczuje si\u0119 na nim tak, jak ka\u017cdy – traktowany przez z niego z pogard\u0105 w jego kraju – przybysz o wygl\u0105dzie odmiennym od bia\u0142ej rasy.
\nZ jak zebu<\/strong>, garbata krowa. \u015arodek transportu, \u015brodek p\u0142atniczy, pomocnik w pracy na roli, dostarczyciel mi\u0119sa. Wyznacznik statusu maj\u0105tkowego \u2013 im wi\u0119cej zebu, tym bogatszy cz\u0142owiek.
\n\"Ksiazka\"<\/a>Na zako\u0144czenie swojej prelekcji Micha\u0142 Szulim wy\u015bwietli\u0142 kr\u00f3tki film nakr\u0119cony na ulicach miasta \u2013 przedstawiaj\u0105cy wiele wymienionych podczas opowie\u015bci hase\u0142 \u2013 budynk\u00f3w, \u015brodk\u00f3w transportu, ruchu ulicznego, zebu wszechobecnego na ulicach. Zach\u0119ci\u0142 te\u017c zebranych do odwiedzenia tej egzotycznej i odleg\u0142ej od Polski wyspy podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce jest to kraj bezpieczny, z przyjaznymi lud\u017ami, jeszcze tani i nie skomercjalizowany, do kt\u00f3rego globalizacja dociera bardzo, bardzo powoli. Tam nawet nie ma jeszcze McDonalda, chocia\u017c sie\u0107 kom\u00f3rkowa jest dost\u0119pna. Spotkanie zako\u0144czy\u0142o si\u0119, jak zwykle w Izbie, rozmowami przy s\u0142odkim pocz\u0119stunku, czemu towarzyszy\u0142a sprzeda\u017c ksi\u0105\u017cki \u2018Miejsce za miejscem\u2019, kt\u00f3rej autorem jest Micha\u0142 Szulim i w kt\u00f3rej autor, w formie felieton\u00f3w, zaprasza swoich czytelnik\u00f3w w podr\u00f3\u017c do miejsc, kt\u00f3re na d\u0142ugo zapami\u0119taj\u0105. Oczywi\u015bcie ka\u017cdy nabywca m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na odautorski wpis i autograf. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak zwykle Danuta Michalik przywita\u0142a przyby\u0142ych go\u015bci, w\u015br\u00f3d nich tych, kt\u00f3rzy ju\u017c dzielili si\u0119 w Izbie wra\u017ceniami ze swoich podr\u00f3\u017cy, namawiaj\u0105c innych do opowie\u015bci o podr\u00f3\u017cach na spotkaniach z cyklu Podr\u00f3\u017ce Wo\u0142ominiak\u00f3w. Ania Machowska przytoczy\u0142a kilka fakt\u00f3w gospodarczo-geograficznych o tak odleg\u0142ym od Polski i egzotycznym kraju, jakim jest najwi\u0119ksza wyspa \u2026 Continue reading → <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/11626"}],"collection":[{"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11626"}],"version-history":[{"count":37,"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/11626\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11867,"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/11626\/revisions\/11867"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/fundacjaoda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}